Drita e pasdites rrëshqiste mes raftëve të Bibliotekës Kombëtare si një dorë e butë që përshkon faqet e librave të harruar. Ana kishte humbur veten në një roman francez të shekullit të nëntëmbëdhjetë, kur një fjalë e papritur e bëri të ngrihej kokën. Toni qëndronte në prag të korridorit, me një libër të mbyllur në dorë dhe sy të zinj që ndriçoheshin nga një buzëqeshje e lehtë, sikur kishte zbuluar një sekret të saj. Një sekret të thjeshtë, por që askush tjetër nuk e kishte vërejtur: ajo gjithmonë lexonte me gishta që preknin faqet si të ishin petale.
— “E di se çfarë po mendon,” tha ai, duke u afruar me atë qëndrim të vetin, të qetë dhe të sigurt, si një burrë që ka kohë për gjithçka. — “Po mendon se jam këtu rastësisht.”
Ana nuk u përgjigj menjëherë. E kishte parë atë herë të tjera, por kurrë nuk kishin shkëmbyer më shumë se dy fjalë. Ai ishte ai lloji i njeriut që dukej se i dinte të gjitha librat, por nuk fliste për ta. Preferonte të dëgjonte. Dhe kjo e bënte të ndihej e çuditshme, sikur çdo fjalë që do të thoshte para tij do të peshonte më shumë se sa ishte.
— “Nuk kam menduar asgjë,” gënjeu ajo, duke mbyllur librin me një lëvizje të lehtë. Por gishtat e saj u ndalën për një moment mbi kopertinën, sikur të mos donin ta linin të shkonte.
Toni u ul në karrigen përballë, duke e vëzhguar me një vëmendje që nuk ishte aspak e rastësishme. Në bibliotekë, mes rreshtave të pafund të librave, njerëzit shpesh bëheshin të padukshëm. Por jo ai. Ai kishte një prani që tërhiqte vëmendjen, si një magnet i fshehur në xhep. Ana e ndjeu këtë dhe u përpoq të mos linte që duart e saj të dridheshin.
— “E di se lexon Balzakun,” vazhdoi ai, me zë të ulët, sikur të mos dëshironte t’i shqetësonte heshtjen e vendit. — “Por nuk e di se çfarë pjese të *Papës Goriot* të ka kapur më shumë.”
Ana u habit. Askush nuk e kishte pyetur kurrë një gjë të tillë. Zakonisht, njerëzit kërkonin t’i dinin *pse* lexonte, jo *çfarë* lexonte.
— “Më pëlqen kur Rastinjaku kupton se jeta nuk është vetëm ambicie,” tha ajo, duke u përpjekur të mos zbulonte sa e emocionuar ishte që dikush e kuptonte. — “Ai moment kur sheh se ka humbur diçka që nuk mund ta kthejë më.”
Toni u buzëqeshi, por nuk ishte një buzëqeshje e thjeshtë. Ishte diçka më e thellë, sikur kishte pritur gjithë kohën që dikush të thoshte pikërisht këto fjalë.
— “Unë mendoj se ai nuk e kupton kurrë vërtet,” tha Toni. — “Ai thjesht mëson të jetojë me humbjen.”
Një heshtje u zgjat mes tyre, e ngarkuar me diçka që Ana nuk mund ta emërtonte. Biblioteka kishte filluar të zbehej rreth tyre, si një skenë që prishet pasi aktori kryesor ka folur. Vetëm ata dy mbetën, të rrethuar nga mijëra fjalë që askush nuk i lexonte më.
— “A do të vish në kafe pas kësaj?” pyeti ai papritur, sikur pyetja të kishte qenë aty gjithmonë, duke pritur momentin e duhur.
Ana e ndjeu zemrën të rrehte më shpejt. Nuk ishte një ftesë e zakonshme. Ishte një urë që ai po ndërtonte mes dy botëve të tyre, dhe ajo nuk dinte nëse ishte gati ta kalonte.
— “Po,” tha ajo, dhe zëri i saj doli më i butë se sa kishte menduar.
—
Kafenë e zgjodhën atë që ishte e fshehur në një rrugicë anësore, ku drita e dritareve shkëlqente si ar i zbehtë dhe aromë kafeje e përzier me kanellë mbushte ajrin. Ana u ul pranë një dritareje, ku një lule e thatë në një vazo të vogël lëvizte lehtë nga era. Toni u ul përballë, duke e vëzhguar me atë vëmendje të tijin të pazakontë, sikur çdo gjë që bënte ajo ishte një kod që duhej deshifruar.
— “A ke lexuar ndonjëherë *Një dashuri e kotë* të Stendhalit?” pyeti ai, ndërsa shërbyesja u afrua me dy filxhanë kafeje.
Ana tronditi kokën. — “Nuk e kam lexuar. Por e di se flet për dashurinë si një iluzion.”
Toni mori një gllënkë kafeje, duke e mbajtur filxhanin me dy gishta, sikur të ishte diçka e çmuar. — “Nuk është vetëm një iluzion. Është më shumë se kjo. Është momenti kur kupton se iluzioni mund të jetë më i vërtetë se realiteti.”
Ana e ndjeu fjalën “iluzion” të vendosej në stomak si një gur i vogël. Ajo kishte lexuar shumë për dashurinë, por kurrë nuk kishte menduar se mund të ishte diçka që të kapte papritur, si një faqe që kthehesh pa dashje.
— “A beson në dashurinë e parë?” pyeti ajo, duke u përpjekur të mos dukej e prekshme.
Toni nuk u përgjigj menjëherë. Në vend të kësaj, nxori nga xhepi një lule të kuqe, të vogël dhe të thjeshtë, dhe e vendosi në mes të tryezës. Ana e pa dhe u ndal. Nuk ishte një trëndafil i bukur, por një lule e egër, me petale të çrregullta, sikur të kishte rënë nga një pemë e harruar.
— “Kjo nuk është dashuria e parë,” tha ai, me zë të qetë. — “Por është momenti i parë kur dua të jem i sigurt se do të jetë e fundit.”
Ana e ndjeu gjoksin e saj të ngushtohej. Nuk kishte asgjë dramatike në atë moment, asgjë të tepërt. Vetëm një lule e kuqe, një kafe e nxehtë dhe dy njerëz që kishin kaluar aq kohë mes librave, sa tani dukeshin si personazhe të një historie që po fillonte.
Dhe pastaj, pa e ditur se kush e filloi, u afruan. Ana e ndjeu aromën e tij, një përzierje të lehtë të sandalit dhe letre së vjetër. Toni e ndjeu dridhjen e buzëve të saj, sikur të mos ishin të sigurta nëse duhej të pranonin atë prekje. Dhe kur u puthën, u duk sikur koha kishte ndaluar, sikur të gjithë librat e botës kishin mbyllur faqet për t’i lënë atyre një moment vetëm për vete.
—
Ana nuk e dinte se çfarë do të ndodhte më pas. Por kur u ngrit për të shkuar, Toni mori lulen e kuqe dhe ia vendosi pas veshit. Një gjest i thjeshtë, por që e bëri të ndjehej sikur të kishte marrë diçka që nuk do ta linte kurrë.
Dhe ndërsa ecnin nëpër rrugët e qytetit, të rrethuar nga zhurma e makinave dhe fjalët e njerëzve, Ana kuptoi se dashuria nuk ishte vetëm një fjalë në faqet e librave. Ishte një lule e kuqe, e thjeshtë dhe e papritur, që dikush të vendoste në heshtjen e një tryeze kafeje.
